Piczo

Rruga në zonën e kufirit rikthen banorët në tokat e tyre

Shkruar nga Nexhat Buzuku

e hënë . 11 gusht 2008

Banorët e zonës kufitare në Kokaj kërkojnë asfaltimin e rrugës Sipas Nijazi Ramadanit, ish-banor i zonës, ndërtimi i rrugës Llovcë - Kokaj, që do të lidhej edhe me pjesën e Ranatocit dhe Maxherës, do të ishte urë lidhëse mes fshatrave të Gjilanit dhe atyre të Preshevës, mjet komunikimi ndërnjerëzor dhe institucional

_____________________________________________________________________________________________________________________________

Fshati Kokaj i zonës kufitare Gjilan-Preshevë kërkon t'i rrikthehet emri i vetë-Kokajt duanë të bëhet me identitetin e vetë të mohuar për rreth një shekulli

Fshatit Kokaj banorët e brezit kufitarë andej dhe këndej kufirit vlerësohet të jetë urë shumë e rëndësishme si banorë të këtyre trevave që brenda hapësirës etnike shërben si një urë lidhëse për prespektiven e banorëve të mbetur dhe të atyre që duan të kthehen atje.Kokajt duanë të bëhet me identitetin e vetë të mohuar për rreth një shekulli, ata kërkojnë t'i rrikthehet emri i vetë, Kokaj, në dokumentet zyrtare të lëshuara nga Republika e Kosovës , e jo sië ishin më parë me emrin Inatoc. Fshati kur dihet se ka shumë familje si në Kokaj, por edhe në vendbanimet tjera që shrtihet në kilometrin e 20-të në juglindje të Komunës së Gjilanit që i përketë zonës kufitare donë të bëhet me identitetin e vetë të mohuar për rreth një shekulli. Fshatit ishte ndrruar emri i vetë i ruajtur me shekuj, Kokaj, pas vendosjes së pushtimit dhe krijimit të Jugosllavisë së Versajit me 1919. Vendbanimi Kokaj në mes të Gjilanit dhe Preshevës, venbanim ky që pas vendosjes së pushtimit të Mbretërisë SKS njihet edhe me emrin, Inatovc. Mirëpo, banorët e Kokajve dhe rrethina kurr nuk e kan njohur me këtë emër, sepse është emër i imponuar me pushtimin e këtyre trojeve nga ushtria serbe në vitin 1919. Një dokument me rëmdësi ( fotokopje nga origjinali). Ky dokument është i vitit 1918 dhe qartë shihet regjistrimi i popullatës së Komunës së Preshevës me rrethinë. Fshati kokaj është i shkruar me "Chochay". Për këtë fletë një dokument me rëndësi origjinal dhe e publikuar për herë të parë të cilën e solli Daut Dauti , Jurnalist dhe ish Zëdhënës i Qeverisë së Kosovës. Nga sipërfaqja e përgjithshme 402 .52 ha, 121.21 sipërfaqe me ara, pemishte me 89 ari, me livadhe 5.00 ha, kullosa 20.00 ha, ndërsa pyje 234.00 ha. Sipërfaqet me toka jo produktive janë 23.00 ha. Po ashtu edhe sipas vetë një dokumenti të hartografisë dëshmohet më emërtimin që kishte pasur gjer atëtherë fshati Kokaj, ku ( Lat (DMS) 42° 23' 26N Long (DMS) 21° 34' 46E Altitude (meters) 565 Time zone (est) UTC+1(+2DT) Approximate population for 7 km radius from this point: 19576.( Google links for Kokince Google links for Kokince, Serbia & Montenegro.). Kokaj është një fshat në Karadakun e Gjilanit. Shtrihet në juglindje të Gjilanit në gjersinë gjeografike veriore prej 42° 23' 26 dhe 21° 34' 46 të gjatësisë gjeografike lindore dhe lartësi mbidetare 565 m lagjja e Poshtme dhe 643m lagjja e Epërme. Si vendbanim është krijuar para dy shekujve, kur banorët e parë erdhen nga vendbanimi i Sanxhakut të Nishit, venbanimi Klaiq, komuna e Lebanës. Fshati Kokaj përbëhet prej tri lagjeve të ndara njëra nga tjetra, e ato janë: Mahalla e Poshtme, Mahalla e Epërme dhe në mes tyre shtrihet Gurina, shprehet ish banori i Kokajve, Nijazi Ramadani. Kokajt sipas regjistrimit të parë që është bërë në vitin 1948 fshati Kokaj ka pasur 250 banorë, në vitin 1953 ka pasur 289 banorë, në vitin 1961,342, në vitin 1971, 386 ndërsa në vitin 1981, 376 banorë. Nga viti 1981 e këndej ka pasur vazhdimisht zvogëlim të popullsisë si pasojë e emigrimit të banorëve në drejtim të qendrës komunale së Gjilanit . Ramje të numrit të popullsisë ka shkaktuar lufta e fundit kur nga ky fshat u shpërngulën shumica e popullsisë si pasoj e pasigurisë. Në vitin 1999 paramilitarët serb kanë masakruar disa banoirë të këtij fshati. Sot në këtë fshat jetojnë vetëm pesë familje me rreth 30 banorë.

Informatë, 12 gusht, 2008, Kokaj, Gjilan

Në Kokaj të Gjilanit, një fshat ky i zonës kufitare, që gati më shumë vite i lënë pasdore. Deri me tashti shumë sosh janë shpërngulur për shkak të rrugës së pakalueshme për automjete, edhe ajo udhë që është ka pësuar dëmtime të cilat nga mundësitë e banorëve janë të parenovueshme, por tani kanë mbetur shpresat më të sigurt se jeta do të gjallërohet me kthimin e fshatarave tashmë do të jenë të sigurtë sepse në Kokaj në të ardhmen shumë shtëpi që janë shkatërruar, po rindërtohen.

Rruga Pogragjë- Llovcë – Kokaj, e cila flitet se do të lidhë banorët e brezit kufitarë andej dhe këndej kufirit dhe vlerësohet të jetë arterie shumë e rëndësishme nga banorët e këtyre trevave që brenda hapësirës etnike shërben si një urë lidhëse për prespektiven e banorëve të mbetur dhe të atyre që duan të kthehen atje. Kur dihet se shumë familje si në Kokaj, por edhe në vendbanimet tjera Ranatovc, Maxhere, Ilicë, Gosponicë, Gare e deri në Rovovicë të Preshevës përshkohen nga kjo arterie rrugore që është i banuar me shqiptarë.Premtimet e Komunës së Gjilanit dhe të Ministrisë së Tranportit e PTK për asfaltimin e rrugëve që lidhin zonat kufiatare të Kosovës, i kanë inkurajuar edhe banorët e fshatit Kokaj që të medojnë për kthimin në vendlindje. Madje vetë ata janë shprehur të gatshëm që të bashkëfinancojnë një projekttë tillë.

Musa Haliti deklaron në vazhden e takimeve me zyrtarët komunal: " Më 27 korrik 2008 me inciativen e Reshat Behlulit kemi shku në fshatin Kokaj këta persona: Reshat Behluli, Rexhep Hasani, Musa Haliti, Bejtulla Hasani, Emerlla Haliti, nga kurreshtja kanë ardhë edhe Jakupi i Isufit dhe Murati i Beqirit Mexhid Dalipi. Në praninë tonë i kanë bërë një analizë vizuele rrugës nga xhamija e Lloces e deri te kufiri në mes Presheves dhe Gjilanit, pikrisht deri te shtëpia e Azizit të Eminit. Këtë analizë vizuele gjegjësisht këtë vrojtim të rruges e kanë bër Fadil Osmani perfaqsues komunal dhe dy inxhinjer emrat e të cilve nuk i dijë ju kerkoj falje. Kjo gjatësi e rruges është 3.5 km e me gjërësi 5 m .Një javë më vonë pikrisht me 06 gusht 2008,në ora 18.00 jemi prit nga kryetari komunes Qemajl Mustafa, ku për hirë të së vërtetes po e theksoj se edhe këtë takim e ka organizu Reshati. Në takim kemi marrë pjesë , Reshat Behluli, Hazir Ramadani, Basri Ismaili, Bejtulla Hasani,Musa Haliti, Mexhid Dalipi, ne e informuam kryetarin e komunës për rëndësinë jetike që ka kjo rrugë për fshatin tonë Kokaj dhe fshatrat tjera si p.sh. Ranatocin, Magjeren, Ilincen, Buhiqin, Gosponicë, Bukocë, e deri neë Rahovicë të Preshevës etj. Nga ky takim ne ishim mjaft të kënaqur me premtimet që na i dha kryetari komunes. Na u premtu se projekti do të realizahet këtë vit kalendarik kurse në vitin 2009 në muajin mars do të filloj ndertimi i rruges Ku u zotua se kjo rrugë nga Pogragja e deri te kufiri në mes Presheves dhe Gjilanit do të realizohet si nji projekt dhe do të punohet në të njejten kohë kur ndertimi do të filloj nga kufiri në drejtim të Pogragjes. Kokaj thonë se: "janë të shumtë ata që po kthehen për ti renovuar, apo rregulluar për banim të përkohshëm shtëpitë e tyre ", ka thënë Hazir Ramadani, duke i parë mundësitë e atyre pak shtëpive që kanë ngelur në Kokaj, për të bërë diçka vetëm, janë të vogla, por shpresat e tyre janë te Komuna dhe Qeveria. Inkurajuese është fakti se në Kokaj po rindërtohen shtëpi të e vjetra dhe të shkatërruara, nga banorët e larguar viteve të kaluara. Ai beson se ky projekt proritar do të përkrahet sipas premtimeve edhe nga vetë banorët dhe mërgimtarët tanë nëse Komuna e Gjilanit dhe Ministria vendosin në mesin e prioriteteve. Sipas përfaqsuesit të fshatit Kokaj, Hazir Ramadanit, i cili ka deklauar se pasiqë shumë herë janë takuar me zyrtarët komunal, ata kanë "varur " shpresat se rruga e tyre do të cilësohe si një investim kapital dhe do të ndihmohet nga komuna dhe Qeveria. Edhe Mexhit Dalipi, thot se institucionet tona më në fund po përkrahin vendbanimet e fshatarave të harruara e të lëna pasdore nga të gjithë pushtetetet e kaluara, ku pos elektrifikimit të fshatit dhe ndërtimiit të shkollës me katër klasë nga vetkontributi i plakut nezir Haliti, nuk ka pasur përkrahje tjetër.